№26 Д_ріс. «Вакуум-оттекті рафинаттау»

26 Дәріс. «Вакуум-оттекті рафинаттау»

 

Дәріс жоспары:

1. Инертті газдармен үрлеу.

2. Вакуумдық ортада көміртек тотығының пайда болуның теориалық негізі.

 

Дәріс мақсаты: көміртектің көпіршікті монототығының пайда болуы.

 

Дидактикалық бірліктер: парциалды қысым, вакуум, дегазация.

 

СО - ны инертті газбен араластыру, Рсо – ны 5...7 кПа дейін түсірүге мүмкіндік береді. Төмен парциалды қысым СО алу үшін, жүйедегі жалпы қысымды түсіреді яғни вакуум құрайды. Болатты пештен тыс вакууммен өңдеу барсында қысымды 0,1. .0,5 кПа деиін түсіреді. СО парциалды қысымы мұнда да түсіріледі. Оттегімен үрлеуден караганда бұл құрамында көп мөлшерде хром бар болатта тереңдік көміртексіздендіруді жақсартады. Сондықтан вакуумды-оттекті вакуумдау құрамында төмен (<0,03%) және өте томен (<0,003%) көміртегі бар даттанбайтын болатта қолданылады.

Рафинадтау вакуумды-оттекті процестердін ішінде жеңілі. Бұл процес VOD (англ. Vacuum Охуgеn Decarburisation вакуумды-оттекті көміртексіздендіру) және АSV (франц. affinage sous vide вакуумды рафинадтау).

VOD тәсілімен ДСП-да даттанбаитын болатты рафинадтау үшін құрамында хром бар жартылай продуктты белгілі маркасы мен құрамына сай балқытып алады. ДСП да балқыту кезінде алдын-ала тотықтыру жүргізеді көміртегінің мөлшерін 0,4...0,8% төмендету үшін. Металды шығарар алдында қышқылсыздандырады, бұл өз кезегінде ковшқа шлактың аз мөлшерде түскені болса да, рафинадтаудың жұмысын қиындатуына алып келеді. Сондықтан металды ковшқа құйар кезде шлактың ағып кетпеуін қадағалаиды. Қазіргі кезде доғалы пештерде металды құйып алудың көп таралған түрі эркерлі болып табылады. Ковшқа құйар кездегі металл темпиратурасы 1600 °С. Вакуумды ковштарда қосымша интенсивті көміртектендіру үшін металл бетінен 1,0... 1,5 м бос орын қалу керек.

Ковшты металмен бірге кран арқылы вакуум камераға салады. Камерада вакуум орнатып тоқтамастан аргонды түбінде орнатылған кеуекти пробкілер арқылы үрлейді сол арқл болатт өңдеуді бастайды.

VOD процесін екі периодта орндайды: 1 – оттегіні үрлеу арқылы металды көміртексіздендіру; 2 – вакуумды көміртексіздендіру және керек мөлшерде легірлеуші элементтерді еңгізу. Периодтардан кейін аз уақыт ұстаи тұру қажет, бұл дегазация және темпиратураны теңестіру үшін қажет. (рис. 1).

 

Рис. 1 Изменение давления, температуры и содержания углерода в металле в процессе VOD

Бірінші периодта оттегімен үрлейді, хромның көп мөлшерде тотығуына алып келмеу үшін және вакуум-камерада 25 кПа тұрақтануы керек.

Оттектің үрлеуін бақылап тұрамыз, үздіксіз газдың құрамын тексеріп СО дан СO2 ге дейін толығымен жануын бақылаймыз. Кеуекті пробкі арқылы аргонның мөлшері 10...25 л/(т-мин) не тең. 140 мин ішінде оттегімен тотықтыру кезінде болат құрамында көміртегінің құрамы 0,015...0,020% дейін төмендеді. Период ішінде температура өседі. Период соңында металдың қызуы екінші период басталуына жетуі керек. Қысымды вакуум-камерада төмендетумен периодты аяқтайды.

Екінші периодта тек аргонмен үрлеиді (1,5...2,0 л/(т-мин). Давление в вакуумкамере поддерживается на уровне 0,2...0,5 кПа. Бұл периодта вакуумдық қышқылсыздану жүреді және де болат құрамына легірлеуші элементтерді енгіземіз. Десульфурация процесіне жағдай туғызу үшін ковшта түзілген шлакты СаО 75%-й ҒеЗі - А1 мен тотықсздандырады, салыстырмалы түрде 50...100 кг/т. Периодтың соңына қарай болатты алюминимен қышқылсыздандырады. Содан соң вакуум-камерада қысымды түсіріп процесті аяқтайды.

VOD процесімен даттанбайтын болат алады, құрамында <0,015% С; 0,015...0,025% N2; 0,005...0,010% S; 0,020...0,025%.

Өте төмен (<0,003%) құрамдағы көміртек алу үшін вакуумдық көміртексіздендіру кезінде аргонның мөлшерін көтереді15...40 л/(т·мин). Бұл VOD процесі SS-VОD деп атайды SS жұрнағы (англ. Strong Stirring интенсивті араластыру) деген мағынаға ие.

Ковштағы жұмысшы қабаттың футеровкасын, VOD процесін жүргізу үшін хромдымагнезитті кірпіштен жасайды.

 

Глоссарий

1. Парциалді қысым – бұл дегеніміз белгілі бір молекулалық қосылыста немесе атом газдардын қысымын атаймыз

2. Вакуум – дегеніміз атмосфера қысымынан едәуір төмен қысымды атаймыз

3. Дегазация бұл дегеніміз процесс, металлдын құрамындағы азот, сутек элементтерді вакуум арқылы газ фазасына қашықтау айдап шығаруды атаймыз

4. Концентрация- ерітіндінің сандық құрамын мінездейтін шама.

5. Пеш- энергияның жұмыс түрі болатын жылулық технологиялық құрылғы;әр түрлі технологиялық мақсаттарда жылулық өңдеу үшін жылугенерация және жылуауысу өтетін,қоршаған кеңістіктен оқшауланған құрылғыны көрсетеді.

6. Үрлеу- сұйық және ұнтақтың газ тоғында ваннаға немесе балқыту пешіне,сонымен қатар шөміштегі металл балқымасына газдың өткізудің технологиялық процесі.

7. Ферроқорытпа- темірдің басқа элеменпен қорытпасы. Болатты қышқылсыздандыру және легирлеу үшін мыс., феррохром,ферросилиций

8. Қож- балқыма- бос жыныстың флюспен қалқып шыққан өнімінен тұратын металлургиялық және балқыту процестерінде сұйық металдың бетін жабатын бос жыныстың флюспен қалқып шыққан өнімінен тұратын(қатқаннан кейін әйнек тәрізді қоспа).

9. Вакуумды көміртексіздендіру- вакуумдеу кезінде сұйық болатты көміртексіздендіру

10. Вакуум термиялық көміртексіздендіру- қыздыру кезінде вакуумдағы металлоөнімнің көміртексіздендіру.

 

Блиц тест

 

1)VOD процесін жүргізуге арналған ковштардың жұмысшы футеровкасы қандай материалдардан жасалады?

а) Хроммагнезитті кірпіштен

ә) Динас кірпіштен

б) Шамот кірпіштен

в) Престелген ұнтақ қождан

 

2) VODC-процесінің VOD-процесінен ең басты айырмашылығы:

а) Қымбат инертті газдарды қолдануда

ә) Оттегімен-аргонды қолдануда

б) Конвертер қолдануда

в) Ешқандай айырмашылығы жоқ

 

3)Тотбаспайтын болатты вакуумді көміртексіздендіргенде,аргонды ковштың түбіндегі түтікшелер арқылы үрлеу процесі қалай аталады?

а) VODC – S

ә) S – VODS

б) SS – VOD

в) SN – VODS

 

4)VOD процесін неше периодтан тұрады немесе жүргізіледі?

а) 2

ә) 1

б) 3

в) 4

 

5)Өте төмен CO газының парциалды қысымын қандай ортада ала аламыз?

а) Ауалы – вакуумды

ә) Азотты

б) Аргонды

в) Вакуум

 

Бақылау сұрақтары:

1. Вакуумды ортада көміртексіздендіруге төмен қысым қалай әсер етеді?

2. Аргонды не үшін қолданады?

3. Тотықтыру кезеңінде көміртектің көп мөлшерде төмендеуі неге алып келеді?

 

Әдебиеттер тізімі

Негізгі әдебиеттер

1. Поволоцкий Д.Я., Рощин В.Е., Рысс М.А. Электрометаллургия стали и ферросплавов. Учебник для вузов 3-е изд.. перераб. и доп. М.: Металлургия Поволоцкий Д.Я., Гудим Ю.А. Производство нержавеющей стали. Челябинск: изд. ЮурГУ, 1998.

3. Поволоцкий Д.Я., Основы технологии производства стали. Учебное пособие вузов Челябинск: изд. ЮурГУ, 2000-189с.

4.Морозов А.М. Современное производство стали в дуговых печах 2-е изд., перераб.и доп.- Челябинск: М. 1987.-175с.

 

Қосымша әдебиеттер

8.Чуйко Н.М., Чуйко А.Н. Теория и технология электроплавки стали. Учебное пособие для вузов. Киев-Донецк. Высшая школа, 1983, 243с.

9. Каблуковский А.Ф., Лейкин В.Е., Юдин С.Т. Сталевар электропечи. Учебное пособие М.: ГНТИ. 1961-350с.

10. Кинцел А.Б. Руссел Фрэнкс Высокохромистые нержавеющие и жароупорные стали. М.: ГНТИ. 1945-470с.

11. Морозов А.Н. Водород и азот в стали. М.: Металлургия.-1968-270с.

 

 

 

№4 Власть и механизмы ее использования

Дисциплина «Социальное лидерство и управленческая элита»

Тема семинара «Власть и механизмы ее использования лидером»

1.Сущность власти. Власть и влияние: различия и особенности использования.

2. Власть принуждения: сущность и содержание. Приведите примеры из жизни (газет, журналов, фильмов) использования руководителями власти принуждения.

3. Власть вознаграждения: сущность и содержание. Приведите примеры из жизни (газет, журналов, фильмов) использования руководителями власти вознаграждения.

4.Сущность и содержание легитимной (законной) власти. Приведите примеры из жизни (газет, журналов, фильмов) использования законной власти руководителем. В чем особенности власти традиций.

5. Сущность и содержание власти знаний (экспертной власти). Приведите примеры из жизни (газет, журналов, фильмов) использования руководителями власти знаний.

6.Сущность и содержание власти собственного примера. Приведите примеры из жизни (газет, журналов, фильмов) использования руководителями власти собственного примера.

7. Сущность и содержание власти подчиненных. Стили поведения подчиненных. Приведите примеры из жизни (газет, журналов, фильмов) использования власти подчиненными.

Литература.

1. Мескон М.Х., Альберт М., Хедоури Ф. Основы менеджмента: пер. с англ. – М.: «Дело ЛТД». (любого года издания). Есть электронный вариант.

2. Герчикова И.Н. Менеджмент: Учебник. -2-е изд., перераб. и доп. – М.: Банки и биржи, ЮНИТИ - Дана, 2012. (Или более позднее издание).

3. Бодди Д., Пэйтон Р. Основы менеджмента: пер. с англ. / Под ред. Ю.Н. Каптуровского – СПб: Издательство «Питер», 1999.

4. Дафт Ричард. Менеджмент. 6-е изд. / Пер. с англ. – СПб.: Питер, 2004.

5. Дафт Ричард. Уроки лидерства / Пер. с англ. - М.: «Эксмо», 2007.

6. Селезнева Е.В. Лидерство: учебник для бакалавров/ Е.В. Селезнева. – М.: Издательство Юрайт, 2014.

Проф. Корниенко В.И.

№25 Д_ріс «Вакуумда_ы тоты_тыр_ыш циркуляциясы »

№25 Дәріс «Вакуумдағы тотықтырғыш циркуляциясы »

 

Дәріс жоспары:

1. Инертті газдармен үрлеу.

2. Металды RH вакуумды ортада көміртексіздендірудің теориялық негізі.

 

Дәріс мақсаты: вакуумдық ортада көміртектің тотығуының металды балқымаға әсері. Хромның, көміртектің және фосфордың инертті газ бен шлак негізділігінің әсерінен термодинамикалық жүрісі.

 

Дидактикалық бірліктері: парциалды қысым, вакуум, концентрация.

 

Кейбир заводтарда құрамында төмен (<0,03%) және өте төмен (<0,03%) коміртегі бар даттанбаитын болат алу үшін, болатқа оттегіні үрлеу процесі арқылы, вакуумдық циркуляцияны қолданады. Вакуумдық циркуляция процесі, вакуум камерада екі патрубкамен жүреді. Көтергіш потрубкіде бар металға аргонды урлеиді, сол кезде ол газды металды көбік түзеді, ол уздіксіз вакуум камераға көтерілу кезінде, ағызынды потрубкада металл белгілі бір көлемде ағып шығады. Вакуум камерада осылай сұйық металдын циркуляциясы журеді. Бұл процесстін аты - Ruhrstahl и HeraeusРГ) фирмасы бойынша RН процесі деп аталады.

Бұл процесті қолдана, оксидтік қосылыстар және газдық құрамы бойынша таза, көміртегі құрамы төмен және өте төмен, жоғарысапалы болат алуға болады. Бірақта бұл процессте тек болатта еріген оттектің әсерінен көміртексіздендіру аз журеді(<0.1 %) баскаша вакуумдық қышқылсыздандыру деп те атауға болады. Сол себептен осындай болат алу үшін металл вакуумдауға дейін <0,04% көміртегі құрау керек. Осыған қатар, болатты рафинаттау үшін көміртек >0,4...0,5% құрауы керек, егер де көміртек одан төмен болса электр немесе конвертер пешінде хромның көп мөлшерде жануына (угар) алып келеді. Сол үшін даттанбайтын болатты рафинаттау процесінде циркуляциялы вакуумдау тотықсыздандырумен қолданады. Ағылшын литературасында оны КН-ОВ процесі деп атайды (Охygen Blowing оттегімен үрлеу). Процесстің кейбір нұсқаларын алғашқы әріптермен атайды, мысалы КТВ - (Каwаsакі Tоp Blowing – ағл.: Кавасаки үстінен үрлеу).

Оттегіні үстінен үру кезінде сумен салқындату фурмасын қолданады. Фурманы ваннаның үстінен 1...1,5 м етіп енгізеді. Оттегінің жұмсалуы 6... 10 м3/(т·ч).

Астынан үрлеу снедиальды фурмалар арқылы орындалады, олардың көрінісі – труба труба ішінде орналасады. Ішкі труба арқылы металға оттегі, ал сыртқы труба арқылы инертті газ (аргон немесе азот) үріледі. Инертті газ металға оттегіні трубадан шығар кезде қоршайдыбұл футеровка мен фурманың үстіңгі жағында жылу сақтандырғыш ретінде сақтайды. Мұндай жылусақтандырғыш міндетті түрде керек, өйткені оттегіні үрлеген кезде болаттың барлық компаненттері тотығу кезінде үлкен жылу бөлінеді (>3000 °С). Бұл сақиналы жылусақтандырғыш инертті газбен, болмағанда фурма мен футеровканың жануына алып келетін еді.

Вакууматорда екі фурма қондырады, олар диаметр бойынша бір біріне қарама – қарсы вакуум камера түбінде орналасады, фурма диаметрі патрубка диаметріне перпендикулярлы болады. Ол металл ваннасында турбулентті пульсация әсерінен интенсивті араластыруды тудырады.

Құрамында 0,4...0,6% көміртегі бар бастапқы металды циркулярлы вакуумда тотықтыру арқылы қайта балқытады. Оттегімен үрлеген кезде вакуумда газ СО бөлінеді және көміртегі интенсивті түрде тотығады (~0,01% С в мин). Сол себептен вакуум-камерада үлкен көлемде газ бөлінеді (СО и Аr), ал бұл өз кезегінде көп мөлшерде вакуумды насостарды қажет етеді.

 

Рис.1 RHObпроцесінің жүруі, оттегіні үстінен үрлеу кезінде О2 6,1 м3/мин

 

Циркулярлы вакуумдау кезінде металға оттегіні үрлеп жатқанда вакуум камерада қысым 2,4...4 кПа (рис. 2) туспейді. Оттегімен үрлеу аяқталған кезде СО газының бөлінуі тоқтылады, ал қысым 0,05...0,10 кПа түседі.

Азотты қолданғанда, астынан енгізетін фурмаларда балқып кетуден сақтайды, бұл процесті оттегіні соңына дейін үрлегенше енгізеді. Содан астыңғы фурмалар арқылы аргонды үрлейді.

Оттегімен үрлеуді көміртегі 0,04...0,05% болған кезде ғана тоқтады, мұны тек вакуум камерада, оншақты рет рециркуляция жасағаннан кейін алуға болады.

Одан әрі көміртегі құрамын түсіру үшін <0,01...0,03% металда еріген оттегіні тотықтыру арқылы және вакуумда металды 3-4 циркуляция жасайды.

Вакуумдық циркуляцияның ең маңызды аиырмашылығы оттегімен урлеу кезінде хромның тотығуы болып саналады (рис. 2). Мысалы болатта 17... 18% болса, тотықтырған соң 0,5. .0,6% кемиді.

Болаттың құрамындағы көміртегінің мөлшерін (<0,0030%) азайту мақсатында көптеген шаралар қолдануда, соның бірі металды циркуляция арқылы жоғары жылдамдықпен араластыру.

Тағы да көмек болатын жайт вакуумдық қышқылсыздандыру кезінде астыңғы фурмалар арқылы қосымша аргонмен үрлеу.

Көміртексіздендіру процесі аяқталған соң көміртегі <0,0030% С құрағандығын вакуум камерадан газдын құрамы мен мөлшерінен анықтайды, мұнда СО мен СO2 4% аспайды.

При необходимости нагрева стали в процессе КН-ОВ в качестве источника химического тепла используют алюминий. Во время продувки металла кислородом в вакууме происходит окисление алюминия и, как следствие, интенсивный нагрев металла. Аl 1,7 және 4 кг 1 т болатқа салсақ 25...30 мин үрлегенде металдын темпиратурасы 30 - 55 °С көтерілді, егер жаи қоспаған жағдайда керісінше 40...50 °С түседі.

 

Глоссарий

1. Парциалді қысым – бұл дегеніміз белгілі бір молекулалық қосылыста немесе атом газдардын қысымын атаймыз

2. Вакуум – дегеніміз атмосфера қысымынан едәуір төмен қысымды атаймыз

3. Концентрация – бұл дегеніміз белгілі бір балқымадағы ерілген элементінің мөлшерін атаймыз

 

Блиц тест

1)Циркуляциялы вакуумдеу процесі қайда жүргізіледі?

а) Вакуумды-камера

ә) Ауада

б) Ауалы-азотты камерада

в) Ондай жағдай мүмкін емес

2)Қазіргі таңда металды циркуляциялы вакуумдеу процесінде қандай қосымша газдар қолданылады?

а) Көміртегі,күкірт

ә) Оттегі,көміртнгі

б) Оттегі,аргон

в) Алюминий,күкірт

3)Вакуумдеу-камераларына үрілетін әр-түрлі газдар қандай қондырғы арқылы үріледі?

а) Тельфер арқылы

ә) Горелка

б) Газдар үрілмейді

в) Фурма

4)Вакуум-камерасында сұйық металл циркуляцияланып,үздіксіз вакуумда өңделеді.Бұл процесс қалай аталады?

а) CH

ә) AH

б) RH

в) VH

5)Циркуляциялы вакуумдеуде,металды оттегімен үруді қолдану,қандай болат алуға қол жеткіземіз?

а) Ультра төмен көміртекті және төмен оттекті құрамды

ә) Ультра төмен оттекті және жоғары легирленген құрамды

б) Ультра төмен азотты және жоғары оттекті

в) Ультра төмен оттекті және төмен азот құрамды

 

Бақыылау сұрақтары:

1. Балқымалы шпат пен известьпен өңдеген кезде шлак негізділігінің қандай қатнасын алады?

2. Металдағы көміртектің мөлшерінің төмендеуі, осы металдағы хромға әсері?

 

Әдебиеттер тізімі

Негізгі әдебиеттер

1. Поволоцкий Д.Я., Рощин В.Е., Рысс М.А. Электрометаллургия стали и ферросплавов. Учебник для вузов 3-е изд.. перераб. и доп. М.: Металлургия Поволоцкий Д.Я., Гудим Ю.А. Производство нержавеющей стали. Челябинск: изд. ЮурГУ, 1998.

Қосымша әдебиеттер

8.Чуйко Н.М., Чуйко А.Н. Теория и технология электроплавки стали. Учебное пособие для вузов. Киев-Донецк. Высшая школа, 1983, 243с.

 

 

№ 12 о

Практическое занятие № 12

Тема занятия : « Путешествие на самолете»

Цель занятия : закрепить лексику («аэропорт»), научить ориентироваться в аэропорту вести диалог-распрос

Критерии оценки

% выполненной работы

Кол-во ошибок

Оценка

50

3-4

Удовлетворительно

80

1-2

Хорошо

100

0-1

Отлично

 

 

Методические рекомендации :

раздаточный материал преподавателя , презентация «Аэропорт»

1 .Ориентируясь по плану аэропорта объяснить передвижения от одного объекта до другого ( объекты заданы преподавателем), дан слайд с опорными фразами , записать объяснения

 

 

 

 

 

 

 

2.Выполнить тест , ответит ь на вопросы

Test “Airport”

Question

answer

1

When a plane takes off, it…..

a. arrives

b. lands

c. departs

2

If you want to see a doctor , you should go to…..

a. hairdresser’s

b. first aid

c. currency exchange

3

Do you need change your money ? You are going to….

a. meeting point

b. check-in-desk

c. currency exchange

4

You may get your baggage back….

a. from the carousel

b.at the check-in-desk

c.at the departure lounge

5

Cabin crew means…..

a. porters and stewardesses

b. security and immigration officers

c. pilots and stewardesses

6

You may take with you on board ….

a. only your documents

b. your hand luggage

c. all your things

7

When you hear the announcement of your flight , you should go…

a. to the departure lounge

b.to the departure gate

c.to the check-in -desk

8

When you get to the airport for departing , you should……first of all.

a. show your passport

b. go through the customs

c. check in your flight

9

If you have an excess baggage , you should….

a. pay for it

b. only fill the special form

c. leave your baggage at the luggage lockers

10

The place for the most comfortable waiting for a flight is….

a. restrooms

b. departure lounge

c. check room

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3.Заполнить аутентичный бланк потери багажа , описать потерянную вещь